YASAL UYARI: TS EN 60079-17 ve GRUP I KAPSAM DIŞI
Bu yazılım, yüzey tesisleri ve maden kuyuları dışındaki tehlikeli alanlar (Grup II Gaz ve Grup III Toz) için tasarlanmıştır. ÇSGB Patlayıcı Ortamlar Rehberi Tablo 6 gereği, grizu riski taşıyan yeraltı maden ocaklarında Grup I (M1 ve M2) teçhizat kullanımı zorunludur. Bu yazılım yeraltı maden işletmeleri tahkikatlarında KULLANILAMAZ.

1. Kurumsal Bilgiler ve Evrak Tahkikatı

Uzman Rehberi: ÇSGB rehberine göre asıl işveren/alt işveren koordinasyonu ve ateşli çalışma varsa Çalışma İzni (Work Permit) zorunludur. Tüm evraklar bu adımda detaylıca sorgulanmalıdır.
UYARI: Alt işverenler arası patlamadan korunma koordinasyon dokümanı zorunludur!
KRİTİK UYARI: Kaynak ve açık ateş kullanımı DERHAL DURDURULMALI ve izin prosedürü başlatılmalıdır!
ÇSGB Tablo 8 gereği, risk sınıfına göre (Çok Tehlikeli: 2 yıl, Tehlikeli: 4 yıl, Az Tehlikeli: 6 yıl) güncellenmelidir.
Kurumsal Yetkililer ve Çalışan Dağılımı
Kapsamlı Evrak ve Ön Şart Kontrolü

2. Yanıcı Madde ve Form Analizi

Standart Uyumu (Mazot/Motorin): Sektörde sık yapılan bir hata olarak, Mazot tanklarına termodinamik hesapsız "Zone 0/2" atamak IEC 60079-10-1 standardına aykırıdır. Mazotun parlama noktası >55°C'dir. Ortam/çalışma sıcaklığı bu değerin altındaysa patlayıcı buhar oluşmaz (basınçlı püskürme hariç).
HİBRİD KARIŞIM TESPİT EDİLDİ!
Ortamda hem yanıcı gaz/buhar hem de yanıcı toz bulunmaktadır. Tek başına LEL değerinin altında olan bir gaz, tozla birleştiğinde şiddetli patlayabilir. Termodinamik etki eksponansiyel olarak artacaktır. Sensörler yanıltabilir.
Uzman Notu: İngiliz EI 15 Ek-E ve NFPA 45'e göre; laboratuvar veya ticarethanelerde kullanılan 25-50 litre altındaki iyi havalandırılan küçük kimyasallar tehlikeli bölge (Zone) sınıflandırmasından muaf tutulabilir.
Kriyojenik ve Yanıcı Tank Mesafe Algoritması (ÇSGB Rehberi)

3. Zone (Bölge) Sınıflandırma Hesabı

Uzman Notu: Hatalı veriler mühendislik hesabını çökertir. Boşalma Derecesi (Gaz) veya Bulut Sıklığı (Toz) seçildiğinde ATEX Ekipman Kategorisi OTOMATİK atanacaktır.
Sık Yapılan Hata: Az hareketli vanalarda standart 0.25 mm² önerirken, sektörde ezbere 2.5 mm² kullanılabilmektedir. Lütfen gerçekçi senaryoyu seçin:
MSDS Bölüm 9'dan alınır. Sızan gazın havada patlayıcı hale geldiği minimum orandır.
Hava=28.9 g/mol. Büyükse ağır gazdır çöker, küçükse tavana yükselir.
Yukarıdaki asistandan seçtiğiniz değer buraya otomatik yansır veya manuel hesaplanmış kütlesel hızı girebilirsiniz.
Odanın hacminin saatte kaç kez temiz hava ile değiştiğini gösterir. Doğal havalandırmalarda asgari 0.5 m/s rüzgar hızı baz alınır. Kapalı alanlarda fan debisinin (m³/h) oda hacmine (m³) bölünmesiyle (C = Debi / Hacim) tespit edilir.
Havalandırmanın etkinliğini gösterir. Açık havada f=1 alınır. Kapalı alanda hava akımı engelsizse f=2 veya 3, kör noktalar veya engeller varsa f=4 veya 5 alınarak hesaplama yapılır.
IEC 60079-10-1 uyarınca patlayıcı ortamın LEL'in %25'ine düşmesi için gereken teorik süredir. Sonuç Raporunda formülle otomatik hesaplanıp basılacaktır.
Gazın hava ile patlayıcı özelliğini kaybettiği en üst derişimdir. MSDS Bölüm 9'dan alınır. (Örn: Metan için %15)
Sıvıların yüzeyinden buharlaşma eğilimini gösterir. Yüksek buhar basıncı, daha hızlı buharlaşma ve daha geniş tehlikeli alan (Zone) anlamına gelir. MSDS'ten alınır.
Sıvının buhar basıncının dış basınca eşit olduğu sıcaklıktır. Özellikle ortam sıcaklığına yakın kaynama noktası olan sıvılar hızla patlayıcı atmosfer oluşturur. MSDS'ten alınır.
Gazın ısı alışverişi yapmadan genleşmesi sırasındaki basınç/hacim oranını belirler (Cp/Cv). Yüksek basınçlı jet sızıntılarında (sonik akış) boşalma kütlesini hesaplamak için gereklidir (Örn: Hava için 1.4, Metan için 1.3).
Sızıntının veya havaya karışmanın ne sıklıkla olduğunu belirtir. Sürekli (Silo/Tank içi), Ana (Dolum ucu - ara sıra), Tali (Flanş/Valf - sadece arıza anında) olarak belirlenir ve doğrudan Zone (0, 1, 2) kararını etkiler.
Saha, Boşalma Lokasyonu ve Operasyon Değerleri
Bu bölüm, termodinamik hesaplamalar tamamlanıp teorik Zone hacmi (Vz) bulunduktan sonra, tehlikeli alanın sahadaki fiziksel haritasını (krokisini) çizerken doldurulmalıdır. Hesaplanan riskin, tesisin tam olarak neresinde (hangi flanş, hangi oda) ve hangi operasyonel şartlarda (basınç/sıcaklık) meydana geldiğini belirler.
Tehlikeli maddenin atmosfere yayıldığı spesifik noktayı tanımlar. P&ID şemalarından veya saha gözleminden tespit edilir (Örn: P-101 Pompası Keçesi, T-05 Tank Nefesliği).
Maddenin sistem veya boru içindeki çalışma sıcaklığıdır. Proses veri formlarından veya sahadaki transmitter ekranlarından (SCADA) okunarak yazılır. Kaynama/parlama analizinde kritiktir.
Maddenin sistemde maruz kaldığı çalışma basıncıdır. Manometrelerden veya sistem tasarım dosyalarından alınır. Basınç ne kadar yüksekse, sızıntı hızı (W) ve tehlikeli alan uzamı o kadar büyür.
Hesaplanan Vz (Farazi Hacim) değerinin veya standart Toz mesafelerinin sahada şerit metre ile fiziksel karşılığıdır. Kaç metrelik alanın Ex-Proof donanım gerektirdiğini belirler.
TS EN 60079-10-2 UYARISI: Tozlar için Zone 21 genelde kaynağın 1m, Zone 22 ise ilave 3m etrafı referans alınır. Ancak bu değerler hava akımına göre mutlaka sahadaki uzman tarafından revize edilmelidir.
Otomatik Ekipman Kategorisi Eşleştirme (ÇSGB Tablo 6)
Hesaplamalar ve saha gözlemi sonucu tesise atanan nihai tehlikeli bölge sınıfıdır. Seçilen Zone'a göre cihaz Kategori ve EPL'si (Eklenti) otomatik belirlenir. Boşalma derecesi veya toz sıklığı seçtiğinizde otomatik atanacaktır.
Bu Bölgede Kullanılması Zorunlu ATEX Ekipman Kategorisi
Bölge Seçimi Bekleniyor...

4. Tutuşturucu Kaynaklar ve Sıcaklık Sınıfı (EN 1127-1)

Sık Yapılan Hata: BOTAŞ gazında metan oranı %88 civarıdır ve tutuşma sıcaklığı ~400°C (T2)'dir. Saf metan 600°C (T1) ezbere alınarak güvenlik zafiyeti oluşturulmamalıdır.
MSDS'teki "Tutuşma Sıcaklığı" değerini girin. Sistem otomatik T sınıfını belirleyecektir.
Zorunlu Yüzey Sıcaklık Sınıfı (T1-T6 Algoritması)
Değer Bekleniyor...
Kapsamlı EN 1127-1 Tutuşturucu Kaynak Analizi (13 Kaynak)

5. Ekipman Muayenesi (TS EN 60079-17/19)

EMO Kılavuzu: ATEX 94/9 (2014/34/AB) yönetmeliğinden önce üretilen ex-proof cihazlarda kategori işareti bulunmayabilir. Bunlar için ekstra risk analizi şarttır.
Dinamik Denetim Tablosu
Lütfen yukarıdan Koruma Tipini (Ex-d, Ex-e vb.) seçiniz. Sistem ilgili denetim sorularını getirecektir.

6. İlave Organizasyonel Tedbirler ve Toz Prosedürleri

Uzman Notu: TS 12820 ve TS 11939 standartlarına göre yakıt istasyonlarının (dispenser, yeraltı tankı, nefeslik vb.) kendilerine has regülasyonları vardır. "Evet" seçilirse İstasyon Özel Denetim Listesi açılacaktır.

7. Mitigasyon ve Patlama Etkilerini Azaltma (ÇSGB Rehberi)

Uzman Rehberi: Patlama her zaman önlenemeyebilir. Bu adımda, oluşacak bir patlamanın yıkıcı etkisini azaltan (tahliye eden veya durduran) koruyucu sistemler sorgulanacaktır.
Uzman Notu: EMO Kılavuzlarına göre; patlamanın şiddeti ve ALOHA gibi yazılımlarla Overpressure (Aşırı Basınç) modellemesi yapılması standart ATEX 137 / IEC 60079-10 kapsamında genel zorunluluk değildir. Ancak SEVESO kapsamında veya yüksek riskli rafinerilerde talep edilebilir.
Tüm tahkikat adımlarını tamamladınız. Formda kırmızı yıldızlı (*) alanların doldurulduğundan emin olun. Aşağıdaki butona tıklayarak nihai PDF/Word raporunuzu oluşturabilirsiniz.

PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI (PKD) TAHKİKAT RAPORU

1. Kurumsal Kimlik ve Tesis Bilgileri

Firma Unvanı
Tesis Adresi
Vergi / Sicil No
Tehlike Sınıfı
İşveren / İşveren Vekili
İSG Sorumlusu
PKD Uzmanı
SGK Sicil No / NACE /
İlgili Proses / Bölüm
Bölüm Çalışan Sayısı
Denetim Tarihi

2. Proses ve Karar Çıktıları

Söz Konusu Madde
Madde Sınıfı (Formu)
Sahadaki Bölge (Zone)
Zorunlu Ekipman Kategorisi
Maksimum Yüzey Sıcaklık Sınıfı
Kriyojenik/Yanıcı Tank UyarılarıMevcut Değil

3. Termodinamik Parametreler (TS EN 60079-10)

4. Kapsamlı Saha Tahkikatı ve Uygunluk Değerlendirmesi

Tahkikatı Yapan / Denetçi



(Ad, Soyad, İmza)
İşveren / Tesis Sorumlusu Onayı



(Kaşe, İmza)
Bu rapor, uluslararası standartlara (TS EN 60079) tam uyumlu algoritmalar barındıran PKD Master Tahkikat Yazılımı ile hazırlanmıştır.
Yazılım ve kurumsal çözümlerimiz hakkında detaylı bilgi için: info@referansgrup.com